به گزارش روابط عمومی دانشکده علوم رفتاری و سلامت روان - انستیتو روانپزشکی تهران؛ دکتر مژگان لطفی عضو هیئت علمی و مسئول جوانی جمعیت دانشکده در گفتگو با روابط عمومی دانشکده اظهار کرد: داشتن چند فرزند فقط به معنای افزایش تعداد اعضای خانواده نیست؛ بلکه به معنای شکل‌گیری شبکه‌ای از روابط عاطفی، تجربه‌های مشترک و یادگیری‌های روزمره است که می‌تواند تأثیرات عمیقی بر سلامت روان و کیفیت زندگی اعضای خانواده داشته باشد.

وی افزود: از فواید خانواده‌های پرجمعیت تقویت مهارت‌های اجتماعی از سال‌های اولیه زندگی است. کودکانی که در کنار خواهر و برادر رشد می‌کنند، از همان کودکی یاد می‌گیرند چگونه با دیگران تعامل داشته باشند. آن‌ها تمرین می‌کنند که منتظر نوبت بمانند، اختلاف‌ها را حل کنند، احساسات خود را کنترل کنند و برای خواسته‌هایشان گفت‌وگو کنند. این مهارت‌ها به‌صورت طبیعی و در دل زندگی روزمره شکل می‌گیرد. بسیاری از این کودکان در آینده، توانایی بیشتری در برقراری روابط اجتماعی، کار گروهی و سازگاری با محیط‌های جدید دارند؛ زیرا از کودکی مفهوم همکاری و همدلی را تجربه کرده‌اند.

لطفی همچنین با اشاره به موضوع حمایت عاطفی و افزایش تاب‌آوری در بحران‌ها گفت:  زندگی همیشه آرام و قابل پیش‌بینی نیست. بیماری، مشکلات اقتصادی، فشارهای روحی یا از دست دادن عزیزان، بخشی از واقعیت زندگی انسان است. در چنین شرایطی، خانواده‌های پرجمعیت معمولاً شبکه حمایتی گسترده‌تری دارند. خواهر و برادرها می‌توانند در سخت‌ترین روزها شنونده، همراه و پشتیبان یکدیگر باشند. همین احساس «تنها نبودن» نقش مهمی در کاهش اضطراب و افزایش تاب‌آوری روانی دارد. بسیاری از افراد در دوران بزرگ‌سالی، خواهر یا برادر خود را نزدیک‌ترین حامی عاطفی زندگی‌شان می‌دانند.

وی در ادامه به پیوندهای عاطفی عمیق و ماندگار و همچنین یادگیری مسئولیت‌پذیری و مهارت‌های زندگی در خانواده‌های پرجمعیت اشاره کرد. رابطه خواهر و برادری از ماندگارترین روابط انسانی است. این افراد بخش مهمی از خاطرات کودکی، نوجوانی و حتی بزرگ‌سالی را با هم تجربه می‌کنند. برخلاف بسیاری از روابط اجتماعی که ممکن است با گذر زمان کمرنگ شوند، روابط خانوادگی معمولاً ریشه‌دارتر و پایدارتر باقی می‌مانند.داشتن خواهر و برادر یعنی داشتن افرادی که گذشته مشترک شما را می‌شناسند، لحظات سخت و شیرین را به یاد دارند و درک عمیق‌تری از احساسات شما دارند.

در خانواده‌های چندفرزندی، کودکان معمولاً زودتر مسئولیت‌پذیری را یاد می‌گیرند. کمک به خواهر یا برادر کوچک‌تر، مشارکت در کارهای خانه و همکاری در امور روزمره، باعث می‌شود مهارت‌هایی مانند مدیریت زمان، همکاری، صبر و انعطاف‌پذیری در آن‌ها تقویت شود. این کودکان اغلب درک بهتری از مفهوم مشارکت و مسئولیت جمعی پیدا می‌کنند؛ مهارت‌هایی که در آینده شغلی، تحصیلی و خانوادگی آن‌ها بسیار مؤثر خواهد بود.

این عضو هیئت‌علمی گروه سلامت روان دانشکده علوم رفتاری و سلامت روان یادآور شد: یکی از ویژگی‌های خانواده‌های پرجمعیت، جریان داشتن زندگی و نشاط در فضای خانه است. بازی‌های گروهی، گفت‌وگوهای خانوادگی، شوخی‌ها، خاطره‌سازی‌ها و فعالیت‌های مشترک، محیط خانه را گرم‌تر و زنده‌تر می‌کند. این تعاملات روزمره می‌تواند احساس تعلق، شادی و امنیت روانی را در کودکان و حتی والدین افزایش دهد. حضور چند کودک در خانه، اغلب فضای عاطفی پویاتری ایجاد می‌کند و از یکنواختی و انزوای عاطفی جلوگیری می‌نماید.

وی اظهار کرد: کاهش احساس تنهایی در سال‌های آینده از تاثیرات قابل توجه خانواده پرجمعیت می‌باشد. در دنیای امروز، احساس تنهایی به یکی از مشکلات جدی روانی تبدیل شده است. داشتن روابط خانوادگی قوی می‌تواند نقش مهمی در کاهش این احساس داشته باشد. خواهر و برادرها در بسیاری از مراحل زندگی، از دوران نوجوانی تا سالمندی، می‌توانند همراه و پشتیبان یکدیگر باقی بمانند. همچنین در دوران سالمندی والدین، وجود چند فرزند معمولاً باعث می‌شود مسئولیت حمایت عاطفی و مراقبتی بهتر تقسیم شود و احساس امنیت بیشتری در خانواده شکل بگیرد.

خانواده پرجمعیت فرصتی برای رشد استعدادها و یادگیری از تفاوت‌ها است

لطفی تاکید کرد هر فرزند شخصیت، استعداد و علایق خاص خود را دارد. زندگی در کنار افراد متفاوت، به کودکان کمک می‌کند احترام به تفاوت‌ها، انعطاف‌پذیری و یادگیری از دیگران را تجربه کنند. گاهی یک کودک از علاقه هنری خواهرش الهام می‌گیرد و دیگری از پشتکار برادرش درس می‌آموزد. این تنوع شخصیتی و فکری، محیطی غنی برای رشد ذهنی و عاطفی فرزندان ایجاد می‌کند.

لازم به ذکر است که کیفیت روابط خانوادگی، محبت، گفت‌وگو و حمایت متقابل، از اهمیت بالایی برخوردار است. در نهایت، خانواده پرجمعیت می‌تواند فرصتی ارزشمند برای تجربه عشق، همکاری، مسئولیت‌پذیری و رشد انسانی باشد؛ خانه‌ای که در آن افراد یاد می‌گیرند کنار یکدیگر زندگی کنند، یکدیگر را حمایت کنند و معنای واقعی تعلق و همدلی را تجربه نمایند.